Πέμπτη, 24 Νοεμβρίου 2016

ΠΡΟΣΤΑΚΤΙΚΗ

Τα ρήματα που φανερώνουν προσταγή, παράκληση ή ευχή λέμε ότι βρίσκονται σε έγκλιση προστακτική.



Κλείσε το παράθυρο! (προσταγή)
Δώσε μου το βιβλίο, σε παρακαλώ. (παράκληση)
Πήγαινε στο καλό. (ευχή)


Προστακτική σχηματίζουν ο ενεστώτας και ο αόριστος. Η προστακτική έχει δύο πρόσωπα: το β’ πρόσωπο (εσύ, εσείς) και το γ’ πρόσωπο (αυτός, αυτοί). Εμείς εδώ θα μάθουμε το β’ πρόσωπο.


Π.χ.:
πρόσωπο
Προστακτική ενεστώτα
Προστακτική αορίστου
(γράφω)
β’ εν.:
β’ πλ.:
γράφε
 γράφετε
γράψε
  γράψτε
(σκουπίζω)
β’ εν.:
β’ πλ.:
σκούπιζε
 σκουπίζετε
σκούπισε
 σκουπίστε
(αγαπώ)
β’ εν.:
β’ πλ.:
αγάπα
 αγαπάτε
αγάπησε
 αγαπήστε



Σχηματισμός Προστακτικής Αορίστου Ανωμάλων Ρημάτων


 Οριστική ενεστώτα
Προστακτική αορίστου
β’ πρόσωπο ενικού
β’ πρόσωπο πληθυντικού

ανεβαίνω
κατεβαίνω
μπαίνω
βγαίνω
έρχομαι
μένω
φεύγω
πλένω
βρίσκω
βλέπω
λέω
πίνω
παίρνω
τρώω 

ανέβα
κατέβα
μπες
βγες
έλα
μείνε
φύγε
πλύνε
βρες
δες
πες
πιες
πάρε
φάε
ανεβείτε
κατεβείτε
μπείτε
βγείτε
ελάτε
μείνετε
φύγετε
πλύνετε (πλύντε)
βρείτε
δείτε
πείτε (πέστε)
πιείτε
πάρτε
φάτε

ΠΗΓΗ:  http://users.sch.gr/parantoniou/site/glwssa/grammar_prostaktiki_enestwta_aoristou.html


Τα ρήματα της παθητικής φωνής σχηματίζουν το  β΄ ενικό πρόσωπο της  προστακτικής αορίστου σε  –ου  και το β΄ πληθυντικό πρόσωπο σε  –είτε  .

         π.χ.    Οριστική Ενεστώτα:   δένομαι , πλέκομαι, αλείφομαι

                    Προστακτική Αορίστου:  δέσου, πλέξου, αλείψου   (β΄ ενικό πρόσωπο)         

                                                 δεθείτε, πλεχτείτε, αλειφτείτε   (β΄ πληθυντικό πρόσωπο)



Προσοχή:

        Η προστακτική του ενεργητικού αορίστου των δισύλλαβων ρημάτων της α΄ συζυγίας  (π.χ. λύνω, δένω, γράφω κτλ.) δεν παίρνει αύξηση, όπως η οριστική του ίδιου χρόνου.

        Το ίδιο, λοιπόν, συμβαίνει και όταν έχουμε σύνθετα ρήματα, με πρώτο συνθετικό κάποια πρόθεση ( π.χ. ανά, κατά, δια, μετά, παρά, από, επί, υπέρ, αντί  κ.ά. )  και δεύτερο ένα δισύλλαβο ρήμα της α΄ συζυγίας  ( π.χ. υπογράφω, παραγράφω, επιβλέπω, μετατρέπω, αναβάλλω  κ.ά. ) . Αυτά, λοιπόν, τα ρήματα,  ενώ στην οριστική του ενεργ. αορίστου παίρνουν αύξηση  ανάμεσα στην πρόθεση  καΙ στο ρήμα (εσωτερική αύξηση), στην προστακτική δεν παίρνουν αύξηση.

             Π.χ.                                Οριστική                Προστακτική
                            Αόριστος                έγραψε                        γράψε

                                                       υπέγραψε                    υπόγραψε
                                         


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου